Ontspanning is prettig maar ook noodzakelijk: om te leren, te herstellen, jezelf te voeden… kortom: om te overleven.

Ontspanning vinden we belangrijk omdat het prettig is. Maar ontspanning is ook een levensnoodzaak: in ontspannen staat vinden herstel-, leer-, en voedingsprocessen plaats die onder spanning niet mogelijk zijn. Ontspanning is dus meer dan belangrijk: het is noodzakelijk om te overleven.

Waarom raken we eigenlijk überhaupt gespannen, bij zoveel gebeurtenissen en gedachten, vanaf het ontwaken tot het eind van de dag, telkens weer? Als je dit proces bij jezelf observeert, zul je zeker ontdekken: we raken gespannen zonder dat we ervoor kiezen, volgens een automatisch patroon. Dit gebeurt onbewust: opeens merk je dat je gestresst bent. Als we bewust zouden kunnen kiezen, dan zouden we dat doen wat de spanningsreactie onderbreekt of voorkomt. Ook zul je zien dat de stress meestal niet wenselijk, adequaat en behulpzaam is.

Er zijn meerdere goede stress reductiemethoden ontwikkeld. Ze brengen ontspanning, precies wat je wenst. Maar ze doen ook niet meer dan dat: ze doven de vlammen, maar doen niets aan de vuurhaard, de onbewuste patronen waardoor we gestrest raken. Binnen de kortste keren zal het vuur dus weer oplaaien.

Mindfulness training leert je om bewust te worden van de patronen van denken en doen die stress veroorzaken. Je wordt je bewust dat stresspatronen manieren zijn van automatisch reageren die, hoewel ze het goed bedoelen, het meestal erger maken in plaats van minder erg en daardoor niet adequaat zijn. Deze bewustwording geeft meteen een manier om er anders mee om te leren gaan, want niemand kiest bewust voor stressvolle reacties.

Zo leer je – paradoxaal genoeg – te ontspannen met de spanning, het ongemak, het verdriet of de pijn. Dit wordt ook wel ‘diepe ontspanning’ genoemd, omdat je leert ontspannen met de ervaringen – prettig of onprettig – wanneer ze zich primair voordoen, zodat de hele stressreactie niet op gang hoeft te komen. De uitslaande brand wordt voorkomen in plaats van later te moeten worden geblust.